Energoinvest platio milione eura offshore kompaniji za rad u Albaniji - Balkan Times

Energoinvest platio milione eura offshore kompaniji za rad u Albaniji

Bosanskohercegovački inžinjerski gigant “Energoinvest”, koji je izgradio elektroenergetsku mrežu između Albanije i Kosova, uplatio je milione eura maloj konsultantskoj firmi sa sjedištem u Ujedinjenim Arapskim Emiratima na čijem je čelu albanski biznismen s političkim vezama, pokazuju dokumenti do kojih je došao BIRN i istražio ovu priču.

Energoinvest platio milione eura offshore kompaniji za rad u Albaniji – Bosanskohercegovački inžinjerski gigant “Energoinvest”, koji je izgradio elektroenergetsku mrežu između Albanije i Kosova, uplatio je milione eura maloj konsultantskoj firmi sa sjedištem u Ujedinjenim Arapskim Emiratima na čijem je čelu albanski biznismen s političkim vezama, pokazuju dokumenti do kojih je došao BIRN i istražio ovu priču.

Kako navode, u januaru ove godine tokom obilnih snježnih padavina u planinskim predjelima sjeverne Albanije, jaki vjetrovi i ledeni nanosi obarali su električne stubove i remetili prenos električne energije putem 400-kilovoltnog voda koji povezuje brane na rijeci Drim u Albaniji sa susjednim Kosovom.

Taj je dalekovod tek počeo s radom prošlog decembra. Zbog ekstremnih vremenskih uvjeta i nepristupačnog terena, radovi na popravci mreže morali su čekati do februara, a linija je popravljena do maja.

Taj je prekid, međutim, bio samo još jedan u nizu problema koji su pogodili novi dalekovod dug 241 kilometar, a taj je projekat stvaran deset godina i od velikog je strateškog značaja kako za Albaniju, tako i za većinski albansko Kosovo, postavljajući temelje za energetsku nezavisnost Kosova od bivše matice Srbije i stvaranje novog energetskog bloka u regiji.

Finansirana putem kredita njemačke KfW razvojne banke u državnom vlasništvu, procedura javne nabavke za albansku dionicu dalekovoda pokrenuta je 2011. godine.

Obilježen navodima o korupciji, proces je odgađan do aprila 2014. godine, kada je Operator prenosnog sistema Albanije (OST) potpisao ugovor vrijedan 29 miliona eura s bosanskohercegovačkom inžinjerskom kompanijom “Energoinvest” za izgradnju albanske dionice, što je završeno sredinom 2016. godine.

Novi dalekovod je i u Albaniji i na Kosovu slavljen kao prelomna tačka u energetskom sektoru.

Sada, ipak, na temelju velikog broja dokumenata koji su procurili u javnost, Balkanska istraživačka mreža (BIRN) otkriva da je, počevši od 2013. godine, “Energoinvest” platio ukupno više od 3,6 miliona eura maloj konsultantskoj firmi registriranoj u Ujedinjenim Arapskim Emiratima u martu te godine. Firmu naziva “AL Energy Transmission” vodi albanski biznismen Vasil Kallupi.

Iako to ne mora nužno biti protuzakonito, stručnjaci upozoravaju da, kada se novac preusmjerava preko takozvanih offshore zona odnosno jurisdikcija, povećava se i rizik od korupcije.

“U mnogim slučajevima, kompanije koje pobjeđuju na natječaju jesu fasada za skrivanje činjenice da je nagodba o osvajanju tendera pregovarana s podizvođačem”, kazao je Gjergji Vurmo, stručnjak za oblast “zarobljavanja države” pri strateškom Institutu za demokratiju i posredovanje sa sjedištem u Tirani.

Iako kontaktirani putem e-maila i telefona, iz “Energoinvesta” nisu odgovorili na pitanja Detektou o njihovim poslovnim vezama sa “AL Energy Transmission LTD” niti zašto su platili milione eura firmi koja je bila tek osnovana i koja je, shodno tome, iza sebe imala malo iskustva u energetskom sektoru. Izvršni direktor Kallupi nije odgovorio na upit da dâ svoj komentar.

Prvi natječaj za izgradnju raspisan je u martu 2011. od strane OST-a. Hrvatska firma “Dalekovod” ponudila je da dalekovod izgradi za 36 miliona eura, a “Energoinvest” za 29 miliona. Iako je bila skuplja, odabrana je kompanija “Dalekovod” na osnovu kvalitete njene tehničke ponude. KfW je dao zeleno svjetlo, ali je OST odbio potpisati ugovor.

“Osnovana 1953. godine u socijalističkoj Jugoslaviji, firma “Energoinvest” sa sjedištem u Sarajevu je dobro poznati igrač na tržištu prenosa električne energije na Balkanu, a čak i prije nego što je pobijedila na natječaju 2013. godine, postavila je na stotine kilometara dalekovoda u Albaniji. Tokom 2011. ta je firma radila s “Dalekovodom” na izgradnji 400-kilovoltne linije između Albanije i Crne Gore; između 2013. i 2016. firma je sklopila ugovor sa OST-om za izgradnju 110-kilovoltnog dalekovoda u južnoj Albaniji; dok je tokom 2020. godine, skupa s firmom “Končar” iz Hrvatske, “Energoinvest” dobio ugovor vrijedan 35 miliona eura za izgradnju još jedne visokonaponske linije između Albanije i Sjeverne Makedonije. “AL Energy Transmission LTD” osnovan je u martu 2013. u Ras al-Khaimahu, jednom od sedam emirata koji čine Ujedinjene Arapske Emirate, i to preko offshore pružatelja usluga SFM Corporate Services”, piše BIRN.

BIRN je došao u posjed registracijskih dokumenata te kompanije u sklopu kolekcije dokumenata poznatih kao “Pandora papers”, koji su procurili u Međunarodni konzorcij istraživačkih novinara (ICIJ), te su podijeljeni sa stotinama novinara u 117 zemalja.

“Prema tim dokumentima, “stvarni vlasnik” kompanije, dakle osoba koja u konačnici posjeduje ili kontrolira kompaniju bez obzira na to ko ima zakonsko vlasništvo, jeste žena imena Jola Duro, četrdesetogodišnja stanovnica albanskog glavnog grada Tirane. Prema poslovnom planu te kompanije izrađenom u februaru 2013., uoči njene registracije, Duro je navedena kao voditeljica ureda kompanije, a Kallupi kao voditelj projekta. Na internetskoj stranici kompanije Kallupi je naveden kao izvršni direktor”, navode iz BIRN-a.

Dokumenti u koje je BIRN imao uvid uključuju i izvještaj s bankovnog računa “AL Energy Transmissiona” u “Bendura banci” sa sjedištem u Lihtenštajnu za period od 2013. do 2019. godine, iz koga se može vidjeti da je “Energoinvest” izvršio 39 uplata toj kompaniji tokom spomenutog perioda u ukupnoj vrijednosti većoj od 3,6 miliona eura.

Najveće pojedinačno plaćanje, u iznosu od 1,5 miliona eura, izvršeno je 26. aprila 2013. godine, odnosno mjesec dana nakon registracije firme “AL Energy Transmission”.

Source
(The views expressed in this article do not necessarily reflect BalkanTimes editorial stance.)

You might also like
Leave A Reply

Your email address will not be published.