Desne ideje ponovo jačaju širom Evrope: Kuda ide evropska politi

Desne ideje ponovo jačaju širom Evrope: Kuda ide evropska politika?

Širom Evrope tokom 2022. godine održani su izbori, koji su evropskoj javnosti ponudili novu političku realnost, a koja će izgleda, u narednom periodu biti ono s čim će se Evropa ozbiljno morati pozabaviti.

Desne ideje ponovo jačaju širom Evrope: Kuda ide evropska politika? – Naime, izbori u evropskim državama, posebno onim unutar Evropske unije imaju jednu zajedničku poziciju, a to je tendencija jačanja radikalne desnice. U prvoj polovini godine održani su izbori u tri zemlje koje su članice Evropske unije Francuskoj, Sloveniji i Mađarskoj. Također, u kontekstu regiona, bitno je napomenuti da su izbori održani i u Srbiji. U Francuskoj je zabilježen rast radikalne desnice, o čemu govore rezultati desno opredijeljenih kandidata i njihovih političkih stranaka Erica Zemmoura i Marin Le Pen.

Aktuelni predsjednik Francuske Emmanuel Macron, ponovo je pobijedio u predsjedničkoj utrci, ali činjenica jeste da iako Macron sebe ne svrstava u grupu desno opredijeljenih francuskih političara, Macronova politika i sveopća retorika naginje udesno. U prilog tome ide i činjenica da je francuski predsjednik prošle godine bio na naslovnici izvještaja o islamofobiji, kao jedan od najvećih evropskih islamofoba. „Teorija zamjene“ je jedna od najopasnijih predizbornih teza koja se mogla očiti među desno opredijeljenim političarima u Francuskoj, a ista je predstavljena kao tzv., opasnost od migracija muslimanskog stanovništva prema Francuskoj, koje prema procjenama radikalnih desničara ima za cilj zamjenu kršćanskog stanovništva muslimanima.

Podsjećanja radi, teza „teorija zamjene“ izuzetno je opasna pojava, o čemu govori i niz zločina iz mržnje, posebno na tlu Sjedinjenih Američkih Država, a koje su motivirane iz straha da će domaće stanovništvo biti „zamijenjeno“ migrantima. U Mađarskoj je tokom predizborne kampanje retorika prema muslimanima i općenito migrantskom pitanju bila u manjem fokusu nego je to bilo slučaj u prethodnim kampanjama. Dva suprotstavljena bloka, jedan u kojem su se našli oni koji podržavaju Victora Orbana i njegov Fidesz (vladajuća politička partija, kojom Orban suvereno vlada), te drugi okupljen oko konzervativno opredijeljenog Petera Marki-Zaye.

Zanimljivo je da su Zayu podržale međusobno suprotstavljene frakcije desnog i lijevog usmjerenja, pa se tako među šest stranaka koje ga podržavaju moglo naći i onih grupacija čiji su politički svjetonazori bliži Orbanu, nego ljevici. Epilog takve koalicije bio je ubjedljiv poraz Zaye od Orbana, koji je dobio novi mandat. Orban, kao pobornik radikalno desnih ideja, često svojim islamofobnim istupima nastoji sebe pozicionirati za „branitelja kršćanske Evrope“, na čemu je u prethodnom periodu ubirao jeftine političke poene. Orban je poznat i po tome što u javnosti podržava lidera bosanskih Srba, Milorada Dodika, kojem je čak nudio i novčanu pomoć, kako bi bh. entitet RS izbjegao finansijski kolaps.

Također, izjava Orbana i njegove administracije o Bošnjacima muslimanima kao opasnom elementu u Evropi koji se ne može integrirati, podsjetile su na najmračniji period Drugog svjetskog rata kada je Jevrejima na sličan način stavljana meta na čelo. Orban je nakon pobjede dobio čestitke od predsjednika Srbije Aleksandra Vučića, što je i Orban također među prvima učinio nakon što je Vučić pobijedio u Srbiji.

U kontekstu Srbije, bitno je napomenuti da novi saziv Skupštine u ovoj zemlji nikada nije bio radikalniji, jer se u njemu nalazi širok spektar političkih stranaka koje su otvoreni srpski nacionalisti, ali i poštovaoci svega onoga što u Ukrajini trenutno čini Vladimir Putin. Izbori u Sloveniji su za razliku od Francuske, Mađarske i Srbije donijeli određene pozitivne promjene, a koje se ogledaju u padu dosadašnjeg premijera Janeza Janše. Janša je podsjećanja radi optužen od strane slovenačkih medija da je autor famoznog „non papera“ o podjeli Bosne i Hercegovine, a koji je u velikoj mjeri zakomplicirao odnose između Bosne i Hercegovine i Slovenije. Novi premijer je evropski opedijeljeni Robert Golob, što je izuzetno pozitivno osvježenje za region, posebno za Bosnu i Hercegovinu.

Izbori u Švedskoj rezultirali su pobjedom desničara koji su osvojili čak 176 zastupničkih mjesta. Osim toga, radikalna desničarska stranka Švedski demokrati (SD) postali su druga najjača politička partija u ovoj zemlji. Koliko će to uticati na vanjsku politiku Švedske ostaje da vidimo u narednim mjesecima, ali je sigurno da će određenih zaokreta biti. Krajem septembra održani su i izbori u Italiji, koji su kao i u Švedskoj, donijeli pobjedu radikalnoj desnici.

Giorgia Meloni, iz radikalno desno opredijeljene stranke „Braća Italije“, dobila je potrebnu podršku za mjesto nove premijerke ove zemlje. Ona je između ostalog u ranijim medijskim nastupima isticala svoja radikalno desna ubjeđenja, a posebno u kontekstu Hrvatske, gdje čak nije prezala ni od konstatacija o tome da određene dijelove Hrvatske, poput Istre i Dalmacije treba povratiti Italiji. Ovakve izjave svakako neće doprinijeti dobrim komšijskim odnosima, što je već jedan od pokazatelja da će pobjede desnih partija u Evropi imati određeni uticaj na Zapadnom Balkanu. U predjelima gdje desničari imaju jaka uporišta, poput Srbije, ili bh. entiteta RS, taj uticaj je dosta lakše širiti, jer ima podršku domaćih faktora odlučivanja.

Osjetno je i da Orban održava prisnu saradnju s Dodikom i Vučićem, tako da ne treba shvatiti kao iznenađenje da desno opredijeljeni funkcioneri u Italiji ili Švedskoj ne budu u narednom periodu svoju populističku retoriku usmjerili prema zemljama Zapadnog Balkana, prije svega Bosni i Hercegovini, koja je zbog svog političkog uređenja i kompliciranih unutrašnjih odnosa uvijek potentno područje za širenje desnih ideja. Uzmemo li u obzir aktuelnu agresiju Rusije na Ukrajinu i tendenciju Rusije da svoj uticaj proširi prema Evropi, jasno je da će se uz sigurnosnu i energetsku krizu, Evropa suočiti i sa rastom desnog populizma koji dugoročno može biti opasan ne samo po Zapadni Balkan, već i za ostatak Evrope.

izvor

You might also like
Leave A Reply

Your email address will not be published.