Britanska pljačka historijskog blaga Iraka - Balkan Times

Britanska pljačka historijskog blaga Iraka

Britanska pljačka historijskog blaga Iraka-

Uprkos 8.000 godina okupacije, danas se na drevnom lokalitetu, izoliranom na rubovima južne pustinje, nekih 35 km jugozapadno od Nasirije, ima malo toga dragocjenog za vidjeti.
Ono što je, međutim, ostalo je izuzetno dragocjeno – uključujući gomilu kamenja i krhotina grnčarije koje je sa tog mjesta uzeo britanski turist koji je ovog mjeseca osuđen na sudu u Bagdadu zbog krivičnog djela.

Kao što se i pretpostavljalo, britanski mediji podigli su uzbunu kada je 66-godišnji Jim Fitton, penzionisani geolog, osuđen na 15 godina zatvora. Do danas je više od 350.000 ljudi potpisalo online peticiju u kojoj pozivaju britansku vladu da interveniše u njegovom slučaju.

Jim Fitton

Naravno,britanska vlada ne može intervenisati, niti treba. Irak je suverena država sa svojim zakonima. Fitton je tvrdio da ne poznaje zakon koji štiti iračko arheološko blago, ali neznanje nikada nije bilo opravdanje nigdje u svijetu.

Irak nije jedina zemlja u regionu sa historijskim naslijeđem koje je postalo žrtvom rata i društvenih previranja. Godine 2017. Metropoliten muzej umjetnosti u New Yorku potrošio je 4 miliona dolara na zlatni sarkofag star 2.000 godina iz Egipta. Dvije godine kasnije, bili su prisiljeni da vrate sarkofag nakon što se saznalo da je ukraden tokom egipatske revolucije 2011. godine.

Ukradeni artefakti u Britanskom muzeju

Ukratko, Fitton je trebao znati bolje. Geolog po profesiji i arheolog amater po sklonostima, bio je na arheološkoj turneji po Iraku kada je odlučio da artefakte spremi u džep – čin koji bi sigurno bio nezamisliv da je obišao drevno nalazište u Evropi. Njegov nemaran odnos prema svetosti iračkog drevnog naslijeđa odjek je imperijalne arogancije koja je tokom 19. stoljeća opljačkala toliko blaga Bliskog istoka i drugih mjesta uz pomoć bogate „gospode arheologa“ iz Britanije.

Trezori i vitrine Britanskog muzeja u Londonu, na primjer, prepuni su artefakata koji po pravima pripadaju državama s čije su ih teritorije odnijeli ovlašteni avanturisti. Britanska vlada je 2019. godine napravila sjajnu predstavu vraćanja Bagdadu nedavno opljačkanog 3.000 godina starog klinastog graničnog kamena, pozdravljajući bogatu kulturu i historiju Iraka, koja je bila “u srži njegovog savremenog nacionalnog identiteta”.

Kulturno-historijsko blago Iraka od neprocjenjive vrijednosti

Međutim, o ogromnoj kolekciji Britanskog muzeja od 170.000 artefakata kulturno-historijskog blaga iz Mezopotamije, koje su iskopali i otpremili britanski arheolozi koji su ovlašteni isključivo carskim pravom, nije bilo spomena. Ovi predmeti,o kojima muzej nerado govori bili su “nabavljeni”, što je izraz daleko manje pejorativan nego “opljačkan”.

U Eriduu su ostali samo tragovi nekada velike civilizacije. Nestale su životvorne pritoke Eufrata koje su tekle oko sedam humki koje su činile srce grada. Na najvećem od njih stajao je najstariji hram južne Mezopotamije.

Ali dok su palate i hramovi nestali, tragovi su tu ako se zna gdje – i kako – da ih se pronađe.
Nekoliko gomila kamenja, jasno obrađenih ljudskim rukama, i fragment onoga što izgleda kao drevni zid, uhvaćen naizgled u usporenom činu propadanja u pijesak, je sve što je ostalo od moćnog zigurata, izgrađenog prije 4000 godina od blata i pečene cigle.
Udubljenje u zemlji je odjek raskošne palate, izgrađene prije 5.000 godina.

Često su fragmenti keramike pronađeni na takvim lokalitetima ti koji daju jedine tragove o njihovom porijeklu i vremenu u kojem su nastali.


Veći dio Eridua otkrila su i mapirala 1940-ih i 1950-ih godina dva najuglednija iračka arheologa, Fuad Safar i Sayyid Mohammed Ali Mustafa. Bili su u mogućnosti da uporede krhotine pronađene u Eriduu s onima iz drugih mezopotamskih lokaliteta, što je pomoglo u uspostavljanju trgovačkih veza i poboljšanom razumijevanju hronologije razvoja civilizacije.

U Eriduu su ovi fragmenti služili i kao vremenske oznake, pomažući arheolozima da identifikuju postojanje nekoliko hramova, građenih jedan na drugom tokom stotina godina. Bilo legalno ili ne, prikupljanje i stavljanje takvih dokaza u džep je očigledno pogrešno.
Možda je nepravedno da Fitton plati cijenu kao zamjenik imperijalističkih pljačkaša koji su došli prije njega i kriminalnih grupa koje su došle u novije vrijeme. Uostalom, kako je istakla njegova porodica, 15 godina zatvora gotovo sigurno predstavlja doživotnu kaznu za njega.

Ali lekcija iz ovog slučaja je ona koju bi trebao uzeti u obzir svaki direktor muzeja u svakom muzeju širom svijeta koji nastavlja, bez opravdanja, da gomila blago ukradeno u vrijeme kada za većinu Evropljana ljudi Bliskog istoka jednostavno nisu vrijedili ništa.

Ljudska priča pripada svima nama, ali artefakti i ostaci koji artikuliraju tu priču pripadaju samo tamo gdje su nastali. Odagnati ih iz vlastitog interesa ne znači samo lišiti zemlju njenog naslijeđa, već i lišiti svakoga potencijalno vitalnih poglavlja u velikoj, zajedničkoj priči čovječanstva.

You might also like
Leave A Reply

Your email address will not be published.